Zo ondersteun je jouw paard met PSSM 1, PSSM 2 of MFM

De belangrijkste begrippen en definities

Paarden met PSSM 1 optimaal ondersteunen

Ook al is het gendefect niet te herstellen, toch kunnen goede huisvesting, de juiste training en aangepaste voeding het verloop en de symptomen vaak zeer positief beïnvloeden. PSSM 1 werd aanvankelijk ontdekt bij Quarter Horses, maar is inmiddels aangetoond bij ongeveer 35 % van alle paardenrassen, met name bij gespierde, rustige paardentypen zoals Haflinger, Norikers en andere koudbloedige rassen. Al bij jonge paarden zijn symptomen zichtbaar. Aangetaste paarden hebben graan- en suikerarme rantsoenen nodig om prestatiegereed te blijven.

Symptomen: Lichte arbeid wordt doorgaans goed verdragen, maar bij zwaardere belasting treden spierschade en symptomen op zoals spierpijn, spierkrampen, stijfheid, vermoeidheid of volledige prestatieweigering. Al een bezoek van de hoefsmid kan voldoende zijn om dergelijke reacties uit te lokken.

Training: Naast de juiste voedingssamenstelling zijn ook huisvesting en beweging van doorslaggevend belang. De omgeving dient zo stressvrij mogelijk te zijn, vooral tijdens het weiden. Regelmatige, maar lichte beweging is belangrijk. Boxrust daarentegen zou contraproductief zijn voor de gevoelige musculatuur.

Voeding: Paarden met PSSM 1 hebben een koolhydraatarm, graanvrij dieet nodig met veel hooi en zo weinig mogelijk suiker. Ook bij suikerrijk gras en hooi is voorzichtigheid geboden. Vet levert daarvoor goede energie. Daarnaast is een voldoende voorziening met vitamine E (1.000 tot 3.000 mg per dag), vitamine C (>500 mg per dag) en selenium (1,8 mg per dag, maar niet overdoseren) belangrijk om de antioxidatieve capaciteit van de spiercellen te ondersteunen.

Eiwitrijk voer is bij PSSM 1 – in tegenstelling tot PSSM 2 – niet strikt noodzakelijk, maar een hoge eiwitkwaliteit kan ook hier de musculatuur ondersteunen. Afhankelijk van de energiebehoefte zijn uit ons marstall-assortiment Faser-Light (voor weinig energie) of Vito, MyoCare-Müsli respectievelijk Getreidefrei-Mix (voor veel energie) geschikt, ook bij EMS en Cushing (PPID).

Het juiste voer voor paarden met PSSM 2

PSSM 2 is niet eenduidig toe te schrijven aan één of meerdere specifieke genmutaties. Onderzoekers discussiëren momenteel over mutaties in de genen P2, P3, P4, Px, P8 en K1, die via een commerciële gentest kunnen worden bepaald. De ernst van de symptomen zou mogelijk afhangen van welke mutatie aanwezig is, of meerdere genen zijn aangetast en of de mutatie homo- of heterozygoot is. De diagnose via de momenteel beschikbare gentest is echter sterk omstreden en niet gevalideerd.

Wetenschappelijke studies tonen aan dat de loci P2, P3, P4 niet betrouwbaar zijn om PSSM2 of MFM te diagnosticeren. Een gerenommeerde onderzoeksgroep waarschuwt dan ook voor 40-57 % foutieve diagnoses bij gebruik van de gentest voor de diagnose van PSSM2 of MFM (Valberg et al. 2023). Ook de variant Px zou volgens de nieuwste bevindingen in getroffen rassen zeer vaak voorkomen bij gezonde controldieren. Evenzo zouden K1 en P8 aanwezig zijn bij gezonde dieren (Durward-Akhurst, et al, 2024).

De onderzoeksgroep betwijfelt of deze 6 loci de oorzaak van PSSM2 kunnen zijn. Temeer omdat geen van deze loci invloed heeft op abnormale glycogeenopslag (Valberg, 2025).

PSSM 2 treft alle paardenrassen, maar in het bijzonder rassen met een fijner gebouwd en lichter gespierd type zoals warmbloeden en Arabieren. Getroffen paarden tonen doorgaans de eerste symptomen op een leeftijd van ongeveer 8 jaar.

Symptomen: PSSM 2 uit zich vaak door spierspanning, onregelmatigheden in het gangwerk, bewegingsonwil, wisselende kreupelheid en gedragsveranderingen. In ernstige gevallen kan pijnlijk spierverlies optreden, dat ook zichtbaar kan worden als groeven of spierdeuken. Het verloop van de aandoening is episodisch en progressief. Episodes treden vaak op na operaties, rustperiodes door blessures, vaccinaties of andere belastende periodes, met name in combinatie met een eiwitarme voeding.

Voer: Het gendefect kan ertoe leiden dat het lichaam meer eiwit nodig heeft om de opbouw van spierweefsel te 'compenseren'. Getroffen paarden profiteren daarom vaak van een rantsoen met een verhoogd gehalte aan dünndarmverdaulichem eiwit. Hoogwaardige aminozuren, met name essentiële aminozuren zoals lysine, methionine en threonine, zijn belangrijk voor de spieropbouw.

Eiwitrijke voersoorten zoals MyoCare-Müsli of de gerichte toevoeging van aminozurensupplementen, zoals Amino-Muskel, ondersteunen het behoud en herstel van de spiermassa in sterke mate.

Hoewel een graanvrije en suikerarme voeding bij PSSM 2 niet altijd strikt noodzakelijk is, is zij wel aan te bevelen. De toevoeging van omega-3-rijk lijnzaadolie is raadzaam. Daarnaast hebben de paarden een licht verhoogde behoefte aan magnesium, natriumchloride (zout) en ruime hoeveelheden vitamine E (meer dan 2.000 mg per dag).

Antioxidanten zoals vitamine E en C worden beschouwd als bijzonder belangrijk voor paarden met de P8-mutatie. In het algemeen ondersteunen zij echter alle vormen van myopathieën. Sporenelementen zoals zink, mangaan, koper en seleen (1,8 mg per dag) dienen in voldoende hoeveelheden, maar niet in overdadige mate te worden gevoerd.

In de regel hoeven PSSM 2-paarden bij beweiding niet te worden beperkt. Voorzichtigheid is echter indien van toepassing geboden bij suikerrijk gras en hooi.

MFM bij paarden

De spierziekte MFM is bekend bij de mens. Onderzoekers vermoeden dat bij sommige paarden die zijn aangedaan door PSSM2 mogelijk een vroege vorm van MFM aanwezig kan zijn.

Symptomen: De symptomen van MFM lijken op die van PSSM 2. De wetenschap heeft hier nog geen nauwkeurigere inzichten kunnen verkrijgen. Daarom komen de huidige aanbevelingen voor voeding, huisvesting en training van paarden met MFM overeen met die voor paarden met PSSM2. De nadruk ligt hier echter op een verhoogd gehalte aan hoogwaardig eiwit respectievelijk essentiële aminozuren.